Manual de Renda 2025 para persoas maiores de 65 anos

Esta guía resume os beneficios fiscais do IRPF específicos para persoas maiores de 65 anos na Renda 2025. Os máis importantes son: (1) exención total da ganancia patrimonial por venda da vivenda habitual (sen necesidade de reinvestir); (2) exención da ganancia pola venda de calquera elemento patrimonial se o importe se reinveste nunha renda vitalicia asegurada ata 240.000 € por contribuínte no prazo de 6 meses (art. 38.3 LIRPF); (3) as cantidades percibidas por hipoteca inversa sobre a vivenda habitual non tributan no IRPF (DA 15ª LIRPF); (4) mínimo persoal incrementado en 1.150 € anuais a partir dos 65 (+1.400 € adicionais a partir dos 75); (5) mínimo por ascendentes maiores de 65 con rendas anuais ≤ 8.000 € (excluídas as exentas). As pensións públicas e privadas tributan como rendementos do traballo, pero algunhas prestacións específicas (incapacidade permanente absoluta, grande invalidez) están exentas.

🔵 Normativa principal: Arts. 7, 17, 38.3, 56, 57, 59 e 61 da Lei do IRPF; disposicións adicionais novena e décimo quinta da Lei do IRPF; artigo 42 e disposición adicional novena do Regulamento do IRPF; disposición adicional primeira da Lei 41/2007.

Pensións e rendementos do traballo na xubilación

As prestacións que percibe unha persoa xubilada tributan como rendementos do traballo (Art. 17 Lei IRPF). Entre outras:

• Pensións dos réximes públicos da Seguridade Social e Clases Pasivas e demais prestacións públicas por incapacidade, xubilación, accidente, enfermidade ou viuvez, que non estean exentas.
• Prestacións de mutualidades xerais obrigatorias de funcionarios, colexios de orfos e entidades similares.
• Prestacións de plans de pensións percibidas polos seus beneficiarios.
• Prestacións de mutualidades de previsión social.
• Prestacións de plans de previsión social empresarial.
• Prestacións de plans de previsión asegurados.
• Prestacións de seguros de dependencia conforme á Lei de promoción da autonomía persoal.

🟡 Importante: todas estas prestacións tributan no IRPF, pero algunhas poden gozar de reducións específicas (por exemplo, prestacións percibidas en forma de capital con período de xeración superior a dous anos). O tratamento depende do réxime aplicable a cada figura.

Rendas exentas frecuentes en maiores

O artigo 7 da Lei do IRPF establece varias exencións que afectan especialmente a este colectivo:

💡 Atallo práctico: o IPREM 2025 está fixado en 8.400 € (prórroga dos PGE 2023). Os limiares 2 × IPREM e 3 × IPREM mantéñense mentres non se aproben novos Orzamentos Xerais do Estado.

Exención por venda da vivenda habitual

Cando unha persoa maior de 65 anos transmite a súa vivenda habitual, a ganancia patrimonial está totalmente exenta do IRPF, con independencia de se reinveste ou non o importe obtido.

Requisitos:

• O transmitente debe ter cumpridos 65 anos na data de transmisión.
• A vivenda transmitida debe ter sido vivenda habitual do contribuínte (residencia continuada durante polo menos tres anos, agás excepcións legais).

📌 Non fai falta reinvestir para acollerse a esta exención: abonda coa condición de maior de 65 + vivenda habitual. O reinvestimento en rendas vitalicias (sección seguinte) cobre outro suposto distinto: a venda de calquera elemento patrimonial por maiores de 65, non só a vivenda habitual.

Reinvestimento do importe en rendas vitalicias

As ganancias patrimoniais obtidas por maiores de 65 anos pola transmisión de calquera elemento patrimonial (accións, fondos, segundas vivendas…) poden estar exentas se o importe total se destina, no prazo de 6 meses, a constituír unha renda vitalicia asegurada a favor do propio contribuínte.

• Cantidade máxima reinvestible: 240.000 € por contribuínte (non por operación).
• Reinvestimento parcial: se o importe reinvestido é inferior ao total percibido, só se exonera a parte proporcional da ganancia.
• Periodicidade da renda: igual ou inferior a un ano; debe comezar a percibirse no prazo dun ano desde a constitución; o importe anual non pode decrecer máis dun 5 % respecto ao ano anterior.
• Comunicación expresa: o contribuínte debe comunicar á aseguradora que a renda vitalicia constitúe o reinvestimento, a efectos da exención.
• Incumprimento: a ruptura total ou parcial do contrato (anticipación de dereitos económicos, non constitución en prazo) fai tributar a ganancia que se deixara exenta, con autoliquidación complementaria e xuros de mora.

🧮 Exemplo: reinvestimento parcial

1. Ganancia patrimonial obtida: 100.000 €
2. Importe total percibido na transmisión: 200.000 €
3. Importe reinvestido en renda vitalicia: 150.000 €
4. Proporción reinvestida: 150.000 / 200.000 = 75 %
5. Ganancia exenta: 75 % × 100.000 = 75.000 €; os 25.000 € restantes tributan.

Hipoteca inversa: tratamento fiscal

As cantidades percibidas en concepto de hipoteca inversa sobre a vivenda habitual non tributan no IRPF cando o solicitante é maior de 65 anos e se cumpren os requisitos da regulación financeira específica.

Considérase hipoteca inversa o préstamo ou crédito garantido mediante hipoteca sobre a vivenda habitual do solicitante, sempre que cumpra os seguintes requisitos:

• O solicitante e os beneficiarios designados deben ter 65 anos ou máis.
• O debedor dispón do importe mediante disposicións periódicas ou únicas.
• A débeda só é esixible polo acredor (e a garantía executable) ao falecemento do prestatario ou, se se estipula así, do último beneficiario.
• A vivenda hipotecada debe estar taxada e asegurada conforme á Lei 2/1981 do Mercado Hipotecario.
• Só poden conceder hipotecas inversas as entidades de crédito e aseguradoras autorizadas en España.

💡 Por que non tributa: a hipoteca inversa é un préstamo (non un ingreso). O que recibe o contribuínte é débeda contraída con cargo ao seu patrimonio; ao falecemento, os herdeiros liquidan a débeda coa herdanza ou coa propia vivenda. Por iso queda fóra do feito impoñible do IRPF.

Mínimo do contribuínte incrementado por idade

O mínimo persoal do IRPF (parte da renda que non tributa por estar destinada a necesidades básicas) increméntase coa idade do contribuínte:

En caso de falecemento durante o exercicio, aplícase o mínimo íntegro sen rateo. En declaración conxunta, o outro cónxuxe non xera un mínimo independente, pero si se computa o incremento por idade se supera os 65 ou os 75.

📌 Estes importes son os aprobados polo Estado. Illes Balears, Galicia e Madrid substitúen total ou parcialmente estes importes por unha contía propia para residentes no seu territorio. Consulta o detalle por CCAA en Mínimo persoal e familiar.

Mínimo por ascendentes maiores de 65 ou 75

O contribuínte que teña ascendentes ao seu cargo aplica un mínimo adicional por cada ascendente que cumpra os requisitos:

Requisitos do ascendente (todos acumulativos):

• Idade superior aos 65 anos na data de devindicación (31 de decembro, normalmente), ou calquera idade se ten discapacidade ≥ 33 %.
• Convivencia co contribuínte polo menos a metade do período impositivo (considérase convivencia se o ascendente con discapacidade está internado en centro especializado a cargo do contribuínte).
• Rendas anuais do ascendente non superiores a 8.000 € (excluídas as exentas).
• O ascendente non presenta declaración do IRPF con rendas superiores a 1.800 €.

Outras deducións aplicables a maiores

Ademais dos mínimos, os contribuíntes maiores poden aplicar as deducións estatais por persoas con discapacidade a cargo cando os requisitos coincidan. O detalle operativo (importes, aboamento anticipado co modelo 143, cesión e regularización) está no artigo dedicado.

• Deducións familiares e por discapacidade sobre a cota diferencial
• Mínimo persoal e familiar
• Ganancias e perdas patrimoniais
• Deducións autonómicas

As 17 CCAA recollen ademais deducións autonómicas específicas para maiores (vivenda en alugueiro, gasto en residencias, atención de ascendentes…). Consulta o listado completo por comunidade no artigo de deducións autonómicas.

Preguntas frecuentes

Teño que reinvestir o diñeiro da venda do meu piso para que a ganancia estea exenta?

Non, se tes 65 anos cumpridos na data da venda e o inmoble era a túa vivenda habitual, a ganancia está exenta sen máis requisito. O reinvestimento en rendas vitalicias é un beneficio diferente que se aplica á venda de calquera elemento patrimonial (accións, fondos, segundas vivendas), non só á vivenda habitual.

Se vendo dous pisos no mesmo ano, podo reinvestir 240.000 € por cada un?

Non. O límite de 240.000 € é por contribuínte, non por operación. Se vendes dous elementos e queres aplicar a exención por reinvestimento, a suma total reinvestida en rendas vitalicias non pode superar eses 240.000 € ao longo da túa vida fiscal.

As cantidades da hipoteca inversa contan para o límite da obrigación de declarar?

Non, porque a hipoteca inversa non é unha renda: é un préstamo. Non se computa entre os rendementos do traballo, do capital nin como ganancia. Só se reflectirá fiscalmente no momento en que os herdeiros liquiden a débeda ao falecemento do prestatario.

Conto como ascendente a cargo se o meu pai ten 70 anos e cobra unha pensión de 9.000 € anuais?

Non, porque as súas rendas (excluídas as exentas) superan os 8.000 € anuais. Unha pensión de xubilación da Seguridade Social non está exenta; é rendemento do traballo. Se percibira 7.500 € si poderías aplicar o mínimo por ascendente.

Se o meu pai vive nunha residencia que eu pago, podo aplicar o mínimo por ascendente?

Si, sempre que a residencia estea pagada por ti e o teu ascendente cumpra os demais requisitos (máis de 65 anos ou discapacidade ≥ 33 %, rendas ≤ 8.000 €, non presenta declaración con rendas > 1.800 €). A norma considera convivencia o internamento en centros especializados cando é a cargo do contribuínte.

As axudas para residencias ou centros de día están sempre exentas?

Non. A exención só aplica se quen a recibe é maior de 65 ou ten discapacidade ≥ 65 % e, ademais, o resto das súas rendas non superan 2 × IPREM (16.800 € co IPREM 2025 de 8.400 €). Se se supera ese limiar, a axuda tributa como rendemento do traballo.