Mínimo persoal e familiar
Como funciona o mínimo do contribuínte, por descendentes, ascendentes e discapacidade. Importes estatais e diferenzas por Comunidade Autónoma.
M1 Situación familiar
[0102]–[0154]Datos de parentesco, descendentes e ascendentes
= Mínimo total
[0519]Mínimo persoal e familiar (importe estatal)[0520]Mínimo persoal e familiar autonómico
O mínimo persoal e familiar é a parte da túa renda que, por estar destinada a cubrir necesidades básicas propias e da túa familia, non tributa no IRPF. Non reduce a base impoñible directamente, senón que se grava a tipo cero, o que garante o mesmo aforro fiscal para todos os contribuíntes con igual situación familiar, sexa cal sexa o seu nivel de renda.
🔵 Normativa: Arts. 56, 57, 58, 59, 60 e 61 Lei IRPF
Como se calcula o mínimo persoal e familiar
O total é a suma de catro conceptos:
(+) Mínimo do contribuínte
(+) Mínimo por descendentes
(+) Mínimo por ascendentes
(+) Mínimo por discapacidade
────────────────────────────
(=) Mínimo persoal e familiar total
As Comunidades Autónomas poden incrementar ou reducir ata un 10% os importes estatais para o cálculo do gravame autonómico. En 2025 exercen esta competencia: Andalucía, Asturias, Illes Balears, Canarias, Galicia, Madrid, A Rioxa e Comunidade Valenciana.
Mínimo do contribuínte
🔵 Normativa: Arts. 57 e 61 Lei IRPF
Importe xeral
| Situación | Importe anual |
|---|---|
| Con carácter xeral | 5.550 € |
| Maiores de 65 anos | 5.550 € + 1.150 € |
| Maiores de 75 anos | 5.550 € + 1.150 € + 1.400 € adicionais |
Con carácter xeral
Importe anual 5.550 €
Maiores de 65 anos
Importe anual 5.550 € + 1.150 €
Maiores de 75 anos
Importe anual 5.550 € + 1.150 € + 1.400 € adicionais
O importe é o mesmo tanto en tributación individual como conxunta. Para unha visión consolidada dos beneficios fiscais por idade (exención de vivenda, vitalicias, hipoteca inversa e mínimos incrementados): Manual de Renda para maiores de 65 anos.
En tributación conxunta existe ademais unha redución da base impoñible de 3.400 € (ou 2.150 € en familias monoparentais), que é independente do mínimo do contribuínte.
Condicións de aplicación
- Se o contribuínte falece durante o exercicio, aplícase a cuantía íntegra sen prorrateo.
- En declaración conxunta de matrimonio, cada cónxuxe ten a súa propia idade a efectos do incremento por idade.
Mínimo por descendentes
🔵 Normativa: Arts. 58 e 61 Lei IRPF e Art. 53 Regulamento IRPF
Quen é descendente a estes efectos
Son descendentes os fillos, netos, bisnetos, etc., unidos por vínculo de parentesco en liña recta por consanguinidade ou adopción. Tamén se asimilan as persoas vinculadas por tutela ou acollemento, e quen teña atribuída a garda e custodia por resolución xudicial.
Requisitos para aplicar o mínimo
Para poder aplicalo, o descendente debe cumprir todos estes requisitos:
- Ser menor de 25 anos (ou calquera idade se ten discapacidade recoñecida)
- Convivir co contribuínte (a ausencia durante períodos lectivos non rompe a convivencia)
- Non ter rendas anuais superiores a 8.000 € (excluídas as exentas)
- Non ter presentado declaración do IRPF con rendas superiores a 1.800 €
Importes por orde de descendentes
| Descendente | Importe anual |
|---|---|
| Primeiro | 2.400 € |
| Segundo | 2.700 € |
| Terceiro | 4.000 € |
| Cuarto e seguintes | 4.500 € |
| Menor de 3 anos (adicional) | + 2.800 € |
Primeiro
Importe anual 2.400 €
Segundo
Importe anual 2.700 €
Terceiro
Importe anual 4.000 €
Cuarto e seguintes
Importe anual 4.500 €
Menor de 3 anos (adicional)
Importe anual + 2.800 €
O incremento por menor de 3 anos tamén se aplica no ano de adopción ou acollemento.
Repartición entre proxenitores
Cando dous proxenitores teñen dereito ao mínimo polo mesmo descendente, repártese por partes iguais. En caso de garda e custodia compartida, tamén se prorratea ao 50% entre ambos os proxenitores.
Se o descendente presenta declaración individual con rendas superiores a 1.800 €, ningún dos proxenitores pode aplicar o mínimo por ese fillo.
Mínimo por ascendentes
🔵 Normativa: Art. 59 e 61 Lei IRPF
Requisitos
- O ascendente debe ser pai, nai, avó, avoa, etc. (liña recta por consanguinidade ou adopción)
- Debe ter máis de 65 anos ou calquera idade se ten discapacidade recoñecida
- Debe convivir co contribuínte polo menos a metade do período impositivo
- As súas rendas anuais non poden superar 8.000 € (excluídas as exentas)
- Non pode ter presentado declaración do IRPF con rendas superiores a 1.800 €
Importes
| Situación | Importe anual |
|---|---|
| Ascendente maior de 65 anos (ou con discapacidade) | 1.150 € |
| Máis de 75 anos (adicional) | + 1.400 € |
Ascendente maior de 65 anos (ou con discapacidade)
Importe anual 1.150 €
Máis de 75 anos (adicional)
Importe anual + 1.400 €
Se o ascendente falece durante o exercicio, aplícase a cuantía de 1.150 € sen prorrateo.
Mínimo por discapacidade
🔵 Normativa: Art. 60 e 61 Lei IRPF
Aplícase tanto á discapacidade do propio contribuínte como á dos seus ascendentes ou descendentes cando cumpran os requisitos para aplicar o mínimo correspondente.
Importes segundo grao de discapacidade
| Grao de discapacidade | Importe anual |
|---|---|
| Entre o 33% e o 64% | 3.000 € |
| Do 65% en diante | 9.000 € |
| Gastos de asistencia (necesita axuda de terceiras persoas ou mobilidade reducida, con discapacidade ≥ 65%) | + 3.000 € adicionais |
Entre o 33% e o 64%
Importe anual 3.000 €
Do 65% en diante
Importe anual 9.000 €
Gastos de asistencia (necesita axuda de terceiras persoas ou mobilidade reducida, con discapacidade ≥ 65%)
Importe anual + 3.000 € adicionais
O grao de discapacidade debe ser recoñecido polo órgano competente. Tamén se consideran discapacitados ao 33% quen perciba pensións de incapacidade permanente total, absoluta ou gran invalidez da Seguridade Social, e ao 65% quen perciba pensión de xubilación ou retiro por incapacidade permanente do réxime de Clases Pasivas.
Táboa comparativa: importes estatais e autonómicos en 2025
| Comunidade Autónoma | Mín. contribuínte | 1.º desc. | 2.º desc. | 3.º desc. | Ascendente >65 | Discap. ≥33% | Discap. ≥65% |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Estatal | 5.550 | 2.400 | 2.700 | 4.000 | 1.150 | 3.000 | 9.000 |
| Andalucía | 5.790 | 2.510 | 2.820 | 4.170 | 1.200 | 3.130 | 9.390 |
| Asturias (novidade 2025) | 6.105 | 2.640 | 2.970 | 4.400 | 1.265 | 3.300 | 9.900 |
| Illes Balears (só > 65) | 5.550 / 6.105 | 2.400 | 2.970 | 4.400 | 1.265 | 3.300 | 9.900 |
| Canarias | 5.606 | 2.424 | 2.727 | 4.040 | 1.162 | 3.030 | 9.090 |
| Castela e León | Igual ao estatal | = | = | = | = | = | = |
| Cataluña | Igual ao estatal | = | = | = | = | = | = |
| Galicia | 5.789 | 2.503 | 2.816 | 4.172 | 1.199 | 3.129 | 9.387 |
| Madrid | 5.956,65 | 2.575,85 | 2.897,83 | 4.400 | 1.234,26 | 3.219,81 | 9.659,44 |
| A Rioxa | Igual ao estatal | = | = | = | = | 3.300 (só disc. desc.) | 9.900 (só disc. desc.) |
| Comunidade Valenciana | 6.105 | 2.640 | 2.970 | 4.400 | 1.265 | 3.300 | 9.900 |
Notas: Cantabria, Castela-A Mancha, Castela e León, Cataluña, Estremadura e Murcia aplican integramente os importes estatais. Balears mantén o mínimo do contribuínte estatal (5.550 €) para menores de 65, pero elévao a 6.105 € para maiores de 65 anos (substituíndo o cálculo 5.550 + 1.150 estatal). Os importes proceden do Manual práctico de Renda 2025 — AEAT (Cap. 14, p. 905-919).
Normas xerais de aplicación
Se o mesmo descendente/ascendente dá dereito a varios contribuíntes
O mínimo prorratéase entre todos os que teñan dereito, en partes iguais.
Se o descendente tributa conxuntamente cun dos proxenitores
O outro proxenitor non pode aplicar o mínimo que lle correspondería ao 50%; esa porcentaxe non aproveita a ninguén.
Incompatibilidade con anualidades por alimentos
O contribuínte que satisfai anualidades por alimentos aos seus fillos por decisión xudicial sen ter a garda e custodia non pode aplicar o mínimo por descendentes: aplica no seu lugar o réxime das anualidades por alimentos (arts. 64 e 75 Lei IRPF).
🧮 Exemplo práctico
Caso práctico: cálculo do mínimo (individual vs. conxunta)
Exemplo oficial da AEAT. Un matrimonio (57 e 56 anos) con tres fillos que conviven con eles: o maior (27 anos) cun grao de discapacidade do 33 %, o segundo (22 anos) e o terceiro (19 anos). Ningún dos fillos ten rendas superiores a 8.000 € nin presenta declaración propia. Residen en Cantabria.
| Concepto | Tributación individual (cada cónxuxe) | Tributación conxunta |
|---|---|---|
| Mínimo do contribuínte | 5.550 € | 5.550 € |
| 1.º fillo (27 a.) | 1.200 € (50% s/2.400) | 2.400 € |
| 2.º fillo (22 a.) | 1.350 € (50% s/2.700) | 2.700 € |
| 3.º fillo (19 a.) | 2.000 € (50% s/4.000) | 4.000 € |
| Discapacidade 1.º fillo (33%) | 1.500 € (50% s/3.000) | 3.000 € |
| Total mínimo persoal e familiar | 11.600 € | 17.650 € |
Mínimo do contribuínte
Tributación individual (cada cónxuxe) 5.550 €
Tributación conxunta 5.550 €
1.º fillo (27 a.)
Tributación individual (cada cónxuxe) 1.200 € (50% s/2.400)
Tributación conxunta 2.400 €
2.º fillo (22 a.)
Tributación individual (cada cónxuxe) 1.350 € (50% s/2.700)
Tributación conxunta 2.700 €
3.º fillo (19 a.)
Tributación individual (cada cónxuxe) 2.000 € (50% s/4.000)
Tributación conxunta 4.000 €
Discapacidade 1.º fillo (33%)
Tributación individual (cada cónxuxe) 1.500 € (50% s/3.000)
Tributación conxunta 3.000 €
🧮 Por que difiren as dúas columnas: en tributación individual o mínimo por cada descendente repártese ao 50 % entre ambos proxenitores (de aí o «50% s/…»), mentres que o mínimo do contribuínte é de 5.550 € para cada cónxuxe. En tributación conxunta os mínimos por descendentes compútanse íntegros unha soa vez. É o exemplo oficial da AEAT (Manual de Renda 2025, Parte 1, pp. 920-921); como Cantabria non exerceu competencias normativas, a mesma cifra serve para o gravame estatal e o autonómico.
Normativa aplicable
Texto literal dos preceptos clave (Lei 35/2006 do IRPF, BOE-A-2006-20764 consolidado) — citado en castelán porque é o texto oficial publicado no BOE:
Art. 56 LIRPF — Mínimo persoal e familiar
«El mínimo personal y familiar constituye la parte de la base liquidable que, por destinarse a satisfacer las necesidades básicas personales y familiares del contribuyente, no se somete a tributación por este Impuesto. […] El mínimo personal y familiar será el resultado de sumar el mínimo del contribuyente y los mínimos por descendientes, ascendientes y discapacidad a que se refieren los artículos 57, 58, 59 y 60 de esta Ley […].»
Art. 57 LIRPF — Mínimo do contribuínte
«El mínimo del contribuyente será, con carácter general, de 5.550 euros anuales. […] Cuando el contribuyente tenga una edad superior a 65 años, el mínimo se aumentará en 1.150 euros anuales. Si la edad es superior a 75 años, el mínimo se aumentará adicionalmente en 1.400 euros anuales.»
Art. 58 LIRPF — Mínimo por descendentes
«El mínimo por descendientes será, por cada uno de ellos menor de veinticinco años o con discapacidad cualquiera que sea su edad, siempre que conviva con el contribuyente y no tenga rentas anuales, excluidas las exentas, superiores a 8.000 euros, de: 2.400 euros anuales por el primero. 2.700 euros anuales por el segundo. 4.000 euros anuales por el tercero. 4.500 euros anuales por el cuarto y siguientes. […] Cuando el descendiente sea menor de tres años, el mínimo a que se refiere el apartado 1 anterior se aumentará en 2.800 euros anuales.»
Art. 60 LIRPF — Mínimo por discapacidade
«El mínimo por discapacidad del contribuyente será de 3.000 euros anuales cuando sea una persona con discapacidad y 9.000 euros anuales cuando sea una persona con discapacidad y acredite un grado de discapacidad igual o superior al 65 por ciento. Dicho mínimo se aumentará, en concepto de gastos de asistencia, en 3.000 euros anuales cuando acredite necesitar ayuda de terceras personas o movilidad reducida, o un grado de discapacidad igual o superior al 65 por ciento.»
Outras referencias:
- Art. 59 Lei IRPF — Mínimo por ascendentes (1.150 € anuais por cada ascendente maior de 65 anos ou con discapacidade; +1.400 € se é maior de 75 anos)
- Art. 61 Lei IRPF — Normas comúns: rateo por partes iguais entre contribuíntes, regra do grao de parentesco máis próximo, límites de rendas de 8.000 € e 1.800 €, e data de devindicación