Réximes especiais — imputación e atribución de rendas

Se es propietario ou tes un dereito real de gozo (usufruto, dereito de superficie…) sobre un inmoble urbano que non é a túa vivenda habitual, que non está arrendado e que non está afecto a unha actividade económica, a lei presume que obtes unha renda del e obrígache a incluíla na túa declaración.

A imputación baséase na dispoñibilidade do inmoble, non en se o usas realmente. Unha segunda residencia baleira que tes á túa disposición xera imputación aínda que non a uses ningún día.

Tamén xeran imputación os inmobles rústicos con construcións que non resulten indispensables para o desenvolvemento de explotacións agrícolas, gandeiras ou forestais, sempre que non estean afectos a actividades económicas nin xeren rendementos do capital.

Casos en que non hai imputación:

• A vivenda habitual (tamén as prazas de garaxe adquiridas conxuntamente, ata un máximo de dous).
• Vivenda familiar atribuída xudicialmente ao ex-cónxuxe (e no seu caso aos fillos) en sentenza de separación, nulidade ou divorcio conforme ao art. 96 do Código Civil.
• Solares sen edificar e inmobles non susceptibles de uso por razóns urbanísticas.
• Inmobles en construción (ata que finalicen as obras e sexan susceptibles de uso).
• Inmobles afectos a unha actividade económica.
• Inmoble que forma parte exclusivamente dunha actividade económica de arrendamento: non xera imputación aínda que estea temporalmente baleiro en expectativa de aluguer dentro desa actividade.
• Inmoble baleiro ocupado ilegalmente por terceiros, desde o momento en que o propietario inicia un procedemento de desafíuzamento (debidamente acreditado).

A concesión do dereito de uso de prazas de aparcamento para residentes non xera imputación de rendas inmobiliarias, porque non é un dereito real.

Atención — inmobles baleiros buscando inquilino: Un inmoble baleiro que tes en expectativa de aluguer (anunciado, pero sen inquilino) si xera imputación. O Tribunal Supremo (STS 910/2021) confirmou que a dispoñibilidade do inmoble a favor do propietario é suficiente para que naza a obriga, aínda que o obxectivo sexa arrendarllo.

O porcentaxe aplicable depende de se o valor catastral foi revisado, modificado ou determinado mediante valoración colectiva e entrou en vigor a partir do 1 de xaneiro de 2012:

🔵 Novidade 2025 (RDL 16/2025): O Real Decreto-lei 16/2025, do 23 de decembro, modificou a disposición adicional quincuaxésima quinta da Lei do IRPF. Para as declaracións de 2025, a referencia deixa de ser os "dez exercicios anteriores" (que tería limitado o beneficio a revisións desde 2015) e pasa a ser o 1 de xaneiro de 2012. Municipios con revisión catastral entre 2012 e 2014 recuperan o tipo do 1,1% para a declaración de 2025.

Sobre a renda imputada non se pode deducir ningún gasto.

Como saber se o valor catastral foi revisado? No recibo do IBI figura o ano da poñencia de valores. Se ese ano é 2012 ou posterior, aplica o 1,1%. Se é anterior a 2012, aplica o 2%. Tamén podes consultalo na Sede Electrónica do Catastro (sedecatastro.gob.es).

Se o inmoble só estivo á túa disposición parte do ano (porque o compraches, vendéchelo ou o alugaches durante unha tempada), a renda imputada calcúlase en proporción ao número de días que estivo á túa disposición.

Cando sobre o inmoble existe un dereito real de usufruto, é o usufrutuario quen imputa a renda, e o nudo propietario non declara nada neste concepto.

Cando o inmoble pertence a varias persoas, cada cotitular declara a parte proporcional á súa cota de titularidade. En matrimonios, os bens comúns atribúense por metade a cada cónxuxe salvo que se xustifique outra proporción.

Se tes un dereito real de aproveitamento por quenda (tempo compartido) sobre un inmoble urbano, tamén xera imputación de renda inmobiliaria. Aplícanse os mesmos porcentaxes (2% ou 1,1%), pero prorrateados en función da duración anual do período de aproveitamento.

🔵 Non hai imputación cando a duración do dereito de aproveitamento non excede de dúas semanas por ano.

Don J.V.C. ten en 2025:

• Vivenda habitual + praza de garaxe adquirida con ela: sen imputación.
• Apartamento na praia (valor catastral revisado en 2015: 40.800 €): 1,1% × 40.800 = 448,80 €.
• Apartamento adquirido o 1 de xullo de 2025 (sen valor catastral notificado; prezo de adquisición: 105.000 €). Estivo á súa disposición do 1/7 ao 31/8: 62 días.
  • 1,1% × (50% × 105.000) × 62 ÷ 365 = 98,10 €.

Total rendas inmobiliarias imputadas: 546,90 €

Teño que declarar un piso que non aluguer e non uso? Si. Se es propietario dun inmoble urbano que non é a túa vivenda habitual, que non está arrendado e non está afecto a unha actividade económica, debes imputar renda aínda que non o uses ningún día do ano. A obriga nace pola mera dispoñibilidade, non polo uso efectivo.

A praza de garaxe da miña segunda residencia xera imputación? Depende de como se adquiriu:

• Praza adquirida xunto coa vivenda habitual (no mesmo contrato): non xera imputación (máximo dúas prazas).
• Praza adquirida por separado, ou asociada a unha segunda residencia: si xera imputación propia sobre o seu valor catastral.

Como sei se aplico o 2% ou o 1,1%? Mira o recibo do IBI: busca o ano da "poñencia de valores". Para a declaración de 2025, aplica 1,1% se a revisión catastral entrou en vigor a partir do 1 de xaneiro de 2012 (incluído). Se a última revisión é anterior a 2012, aplica 2%. Este limiar de 2012 é unha novidade introducida polo Real Decreto-lei 16/2025.

O piso téñoo anunciado en aluguer pero aínda sen inquilino, ¿xera imputación? Si. O Tribunal Supremo (STS 910/2021) confirmou que os inmobles en expectativa de aluguer xeran imputación de rendas inmobiliarias.

Merquei un piso en outubro. Declaro os 12 meses? Non. A imputación calcúlase en proporción aos días que o inmoble estivo á túa disposición en 2025. Se o mercastes o 1 de outubro e non o alugaches, imputas só os días desde a compra ata o 31 de decembro (92 días ÷ 365).

Teño o usufruto dun piso do meu pai. Quen declara a imputación? Ti, como usufrutuario. Cando existe un dereito real de usufruto, a renda impútase ao usufrutuario na mesma contía que correspondería ao propietario. O nudo propietario (o teu pai) non declara nada neste concepto.

Teño un piso en construción. Xera imputación? Non. Os inmobles en construción están excluídos da imputación ata que finalicen as obras e sexan susceptibles de uso.

As rendas obtidas por certas entidades sen personalidade xurídica — ou con ela pero sen obxecto mercantil — non tributan na propia entidade, senón que se "atribúen" aos seus membros, que as declaran no seu IRPF.

Están suxeitas a este réxime:

• Sociedades civís sen personalidade xurídica.
• Sociedades civís con personalidade xurídica que non teñan obxecto mercantil (agrícolas, gandeiras, forestais, mineiras, de profesións liberais…).
• Comunidades de bens (herdanzas xacentes, comunidades de propietarios que realizan actividades…).
• Herdanzas xacentes.

Desde o 1 de xaneiro de 2016, as sociedades civís con obxecto mercantil e personalidade xurídica tributan polo Imposto sobre Sociedades e quedan fóra deste réxime.

A renda calcúlase en sede da entidade (non na do socio), aplicando as normas do IRPF segundo o tipo de renda:

A renda atribuída mantén a súa natureza (inmobiliaria, mobiliaria, empresarial…) en mans do socio ou comuneiro. Se un socio só achega capital (sen participar na xestión), a renda atribuída ten a natureza de rendemento do capital mobiliario.

As rendas atribúense segundo os pactos ou normas aplicables á entidade. Se non constan fehacientemente á Administración, atribúense por partes iguais.

Os socios ou comuneiros declaran a renda atribuída no apartado "E" da declaración, identificando a entidade (NIF) e a súa porcentaxe de participación.

A entidade debe presentar a declaración informativa anual (Modelo 184) coa identificación dos membros e as rendas atribuídas a cada un.

Se es residente en España e participas nunha entidade non residente en territorio español cunha participación igual ou superior ao 50% en capital, fondos propios, resultados ou votos, debes incluír na túa base impoñible xeral as rendas positivas obtidas por esa entidade — aínda que non te as distribuísen — cando a imposición no estranxeiro sexa notoriamente inferior á española.

Considérase baixa tributación cando o imposto pagado no estranxeiro é inferior ao 75% do que correspondería en España.

• Polo menos o 50% de participación, directa ou indirectamente a través doutras entidades non residentes.
• O porcentaxe pode computarse xunto co doutras persoas ou entidades vinculadas.

Son obxecto de imputación, entre outras:

• Rendas de actividades crediticias, financeiras, aseguradoras ou de servizos con partes vinculadas.
• Rendas procedentes da cesión de dereitos de imaxe.
• Rendas derivadas da titularidade de inmobles fóra de España non afectos a actividade económica.

Unha mesma renda positiva só pode ser obxecto de imputación unha soa vez, aínda que exista máis dun contribuínte que cumpra os requisitos.

O contribuínte pode deducir o imposto pagado no estranxeiro por esas rendas, co límite da cota íntegra que en España correspondería pagar.

Cando o contribuínte cedeu o dereito a explotar a súa imaxe a unha primeira cesionaria e esta, pola súa vez, cede ese dereito a unha segunda cesionaria que contrata os servizos laborais do propio contribuínte.

Condicións para que se aplique o réxime:

1. O contribuínte cedeu a súa imaxe a unha primeira cesionaria (residente ou non).
2. A segunda cesionaria (residente en España) contrata os servizos do contribuínte.
3. A segunda cesionaria tamén utiliza a imaxe do contribuínte cedida pola primeira.
4. Os rendementos do traballo ou de actividades económicas que a segunda cesionaria satisfai ao contribuínte son inferiores ao 85% da suma de ditos rendementos máis a contraprestación total satisfeita pola segunda cesionaria á primeira pola cesión da imaxe. (Art. 92.2.d Lei IRPF)

Unha mesma contía só pode ser obxecto de imputación unha soa vez, aínda que concorran varios supostos de cesión.

A cantidade a imputar é o valor que a segunda cesionaria satisfai á primeira pola cesión da imaxe, incrementado no ingreso a conta (19% en 2025) que a segunda cesionaria realiza, e minorado no que o contribuínte cobrou directamente da primeira cesionaria pola cesión orixinal.