Integración e compensación de rendas no IRPF

A renda obtida polo contribuínte ao longo do período impositivo ordénase segundo a orixe ou fonte da mesma e intégrase e compénsase conforme ás regras establecidas para determinar a base impoñible xeral e a base impoñible do aforro.

🔵 Normativa: Arts. 44, 45, 46, 47, 48 e 49 Lei IRPF; disposición adicional trixésimo novena e disposición transitoria sétima.

---

Clasificación das rendas

Por orixe ou fonte

O IRPF clasifica as rendas obtidas en tres categorías fiscais:

• Rendementos (do traballo, do capital ou de actividades económicas): os rendementos netos obtéñense por diferenza entre os ingresos computables e os gastos deducibles, sen prexuízo da aplicación das reducións sobre o rendemento íntegro ou neto que correspondan.
• Imputacións de rendas: cuantifícanse aplicando directamente os criterios e regras establecidos legalmente (rendas inmobiliarias imputadas, transparencia fiscal internacional, etc.).
• Ganancias e perdas patrimoniais: determínanse, con carácter xeral, por diferenza entre os valores de transmisión e de adquisición.

Para os efectos do cálculo do imposto: dous grupos

Todas esas rendas intégranse en dúas grandes bases:

Excepción: Os rendementos do art. 25.2 LIRPF (cesión de capitais propios a entidades vinculadas) formarán parte da renda xeral na parte que exceda o resultado de multiplicar por 3 os fondos propios da entidade vinculada, na parte que corresponda á participación do contribuínte.

Regra clave: Non se pode efectuar integración e compensación algunha entre as rendas integrantes de cada un dos devanditos grupos. Cada grupo intégrase e compénsase por separado.

---

Regras de integración e compensación na base impoñible xeral

O proceso realízase en dúas fases.

Fase 1ª: integración e compensación de rendas obtidas no período impositivo

a) Rendementos e imputacións de rendas

Os rendementos netos do traballo, do capital inmobiliario, do capital mobiliario nos termos do art. 25.4 e de actividades económicas, e as imputacións de rendas, intégranse e compénsanse entre si sen ningunha limitación, obtendo un saldo total positivo ou negativo.

• O saldo positivo resultante intégrase na base impoñible xeral.
• O saldo negativo debe compensarse co saldo positivo das ganancias e perdas patrimoniais obtidas, se é o caso, no propio período. Se tras a devandita compensación aínda restase saldo negativo, este integrarase con tal signo na base impoñible xeral.

b) Ganancias e perdas patrimoniais non derivadas de transmisión de elementos patrimoniais

Intégranse e compénsanse exclusivamente entre si, orixinando un saldo positivo ou negativo.

• O saldo positivo intégrase na base impoñible xeral.
• O saldo negativo debe compensarse co saldo positivo de rendementos e imputacións de rendas obtidas no período impositivo, co límite máximo do 25 por 100 do devandito saldo positivo.

O resto non compensado compensarase nos catro anos seguintes nesta orde:

1. En primeiro lugar, co saldo positivo das ganancias e perdas patrimoniais deste mesmo grupo que, se é o caso, obtéñanse.
2. En segundo e último lugar, co saldo positivo dos rendementos e imputacións de rendas, unha vez minorado o devandito saldo pola compensación do saldo negativo, se o houbese, de perdas e ganancias patrimoniais obtidas no exercicio.

A compensación dos saldos negativos de perdas e ganancias patrimoniais do exercicio e de exercicios anteriores pendentes de compensación, non poderá superar conxuntamente o límite do 25 por 100 do saldo positivo dos rendementos e imputacións de rendas antes das devanditas compensacións.

Fase 2ª: compensación de partidas negativas pendentes de exercicios anteriores

Os saldos netos negativos de ganancias e perdas patrimoniais non derivadas de transmisión de elementos patrimoniais correspondentes aos exercicios 2021, 2022, 2023 e 2024 pendentes de compensación a 1 de xaneiro de 2025, compénsanse na forma prevista para a compensación do saldo negativo de ganancias e perdas patrimoniais, é dicir:

1. En primeiro lugar, co saldo neto positivo de ganancias e perdas patrimoniais obtidas no propio exercicio 2025, ata a contía máxima do importe do devandito saldo.
2. En segundo e último lugar, co saldo positivo dos rendementos e imputacións de rendas, unha vez minorado o devandito saldo pola compensación do saldo negativo, se o houbese, de perdas e ganancias patrimoniais obtidas no exercicio.

A compensación dos saldos negativos de perdas e ganancias patrimoniais do exercicio e de exercicios anteriores pendentes de compensación, non poderá superar conxuntamente o límite do 25 por 100 do saldo positivo dos rendementos e imputacións de rendas antes das devanditas compensacións.

A compensación efectuarase na contía máxima que permita cada un dos exercicios seguintes e en ningún caso efectuarase esta compensación fóra do prazo mediante acumulación a perdas patrimoniais de exercicios posteriores.

---

Regras de integración e compensación na base impoñible do aforro

Tamén en dúas fases.

Fase 1ª: integración e compensación de rendas obtidas no período impositivo

a) Rendementos do capital mobiliario (arts. 25.1, 2 e 3)

Os rendementos do capital mobiliario integrantes da base impoñible do aforro intégranse e compénsanse exclusivamente entre si en cada período impositivo, orixinando un saldo positivo ou negativo.

• O saldo positivo intégrase na base impoñible do aforro, sen prexuízo da compensación que máis adiante coméntase.
• O saldo negativo compénsase co saldo positivo das ganancias e perdas patrimoniais derivadas da transmisión de elementos patrimoniais integrantes da base impoñible do aforro, obtido no mesmo período impositivo, co límite do 25 por 100 do devandito saldo positivo.

Se tras a devandita compensación quedase saldo negativo, o seu importe compensarase nos catro anos seguintes na mesma orde establecida.

b) Ganancias e perdas patrimoniais derivadas de transmisión de elementos patrimoniais

As ganancias e perdas patrimoniais derivadas da transmisión de elementos patrimoniais, calquera que fose o seu período de permanencia, intégranse e compénsanse exclusivamente entre si en cada período impositivo, orixinando un saldo positivo ou negativo.

• O saldo positivo intégrase na base impoñible do aforro, sen prexuízo do réxime de compensacións que máis adiante coméntase.
• O saldo negativo compensarase co saldo positivo dos rendementos do capital mobiliario integrantes da base impoñible do aforro, obtido no mesmo período impositivo, co límite do 25 por 100 do devandito saldo positivo.

Se tras a devandita compensación quedase saldo negativo, o seu importe compensarase nos catro anos seguintes na mesma orde establecida.

Fase 2ª: compensación de partidas negativas pendentes de exercicios anteriores

As partidas negativas procedentes de exercicios anteriores pendentes de compensación a 1 de xaneiro de 2025 son:

• Saldos negativos de rendementos do capital mobiliario de 2021, 2022, 2023 e 2024.
• Saldos negativos de ganancias e perdas patrimoniais de 2021, 2022, 2023 e 2024 (incluídas as derivadas de débeda subordinada ou de participacións preferentes).

Orde de compensación:

1º — Compensación das partidas negativas pendentes de exercicios anteriores co seu respectivo saldo positivo de rendementos ou de ganancias e perdas do exercicio:

a. O saldo positivo de rendementos do capital mobiliario do exercicio 2025, unha vez minorado polo da compensación de perdas patrimoniais correspondentes ao exercicio 2025, compensarase polo contribuínte co saldo dos rendementos negativos do capital mobiliario pendentes de compensación dos exercicios 2021, 2022, 2023 e 2024.

b. O saldo positivo de ganancias e perdas do exercicio 2025, unha vez minorado o devandito saldo pola compensación do saldo negativo, se o houbese, de rendementos de capital mobiliario obtidos no exercicio 2025, compensarase polo contribuínte co saldo das perdas patrimoniais pendentes de compensación dos exercicios 2021, 2022, 2023 e 2024.

2º — Compensación do resto dos saldos negativos non compensados:

Se houbese saldos negativos de rendementos do capital mobiliario dos exercicios 2021-2024 que non se compensasen, compensaranse co saldo positivo restante, se o houber, de ganancias patrimoniais do exercicio 2025 ata o límite do 25 por 100 do citado saldo positivo.

O mesmo acontecerá se houbese saldos negativos de ganancias e perdas patrimoniais dos exercicios 2021-2024 que non se compensasen; en cuxo caso, compensaranse co saldo positivo, se o houber, de rendementos do capital mobiliario do exercicio 2025, ata o límite do 25 por 100 do citado saldo positivo.

🟡 Atención: O anexo "C" no modelo de declaración recolle en relación coa integración e compensación de rendas a información relativa ás perdas e aos rendementos de capital mobiliario negativos pendentes de compensar nos exercicios seguintes.

---

Regras de integración e compensación en tributación conxunta

En tributación conxunta serán compensables de acordo coas normas anteriormente comentadas, as partidas negativas realizadas e non compensadas a 1 de xaneiro de 2025 polos contribuíntes compoñentes da unidade familiar, incluso aínda que deriven de períodos impositivos anteriores en que tributasen individualmente.

As partidas negativas determinadas en tributación conxunta serán compensables exclusivamente en caso de tributación individual posterior, por aqueles contribuíntes a quen correspondan de acordo coas regras de individualización de rendas contidas na Lei do IRPF.

---

Caso práctico

Don A.P.G. obtivo no ano 2025 as seguintes rendas:

Así mesmo, o contribuínte ten pendente de compensación as seguintes partidas dos exercicios que se indican:

Solución: base impoñible xeral

a) Rendementos e imputacións de rendas do exercicio 2025: Traballo: 50.000 − Actividade económica: 5.000 + Imputación: 300 = 45.300 €

b) Ganancias e perdas patrimoniais do exercicio 2025 a integrar na base impoñible xeral: Ganancias: 4.500 − Perdas: 9.600 = −5.100 €

c) Compensación do saldo negativo de perdas e ganancias patrimoniais do propio exercicio 2025: Compensación do saldo neto negativo de 2025: 5.100 €

d) Compensación de partidas negativas de exercicios anteriores: Compensación saldo neto negativo perdas 2021: 600 €

e) Totais compensacións (5.100 + 600) = 5.700 €

O importe máximo de compensación dos saldos netos negativos de ganancias e perdas patrimoniais de 2021 e de 2025 é o 25 por 100 do saldo positivo dos rendementos e imputacións de rendas antes das devanditas compensacións. Neste caso 11.325 euros (25 por 100 s/45.300). Polo tanto, todo o importe pendente (5.700 euros) poderá ser compensado.

f) Base impoñible xeral (45.300 − 5.700) = 39.600 €

Solución: base impoñible do aforro

a) Ganancias e perdas patrimoniais do exercicio 2025 a integrar na base impoñible do aforro: Ganancias: 5.600 − Perdas: 1.600 = 4.000 €

b) Compensación do saldo negativo de rendementos de capital mobiliario do propio exercicio 2025: Rendementos negativos de capital mobiliario imputables a 2025: 800 €

Os rendementos de capital mobiliario negativos do exercicio compensaranse co saldo positivo das ganancias e perdas patrimoniais da base impoñible do aforro co límite do 25 por 100 do devandito saldo positivo que ascende a 1.000 (25 por 100 s/4.000). Con iso compénsanse todos os saldos pendentes.

c) Compensación de saldos netos negativos de perdas e ganancias patrimoniais de exercicios anteriores:

• Compensación saldo neto negativo de perdas 2021: 700 €
• Compensación saldo neto negativo de perdas 2022: 2.100 €

d) Compensación saldo neto negativo de rendementos de capital mobiliario procedentes de 2021: 200 €

Os rendementos de capital mobiliario negativo procedente de 2021 poden compensarse co saldo positivo de ganancias e perdas patrimoniais do exercicio 2025 ata o límite conxunto do 25 por 100 do devandito saldo. Neste caso ata 200 euros xa que a compensación do saldo negativo dos rendementos de capital mobiliario do propio exercicio 2025 ascendía a 800 e o límite a 1.000 euros (25 por 100 s/4.000).

e) Totais compensacións (700 + 2.100 + 200) = 3.000 €

f) Compensacións para realizar (ata o importe do saldo positivo): (800 + 3.000) = 3.800 €

g) Base impoñible do aforro (4.000 − 3.800) = 200 €