Estimación directa en actividades económicas

Como funciona o método de estimación directa (normal e simplificada) para calcular o rendemento neto de actividades económicas no IRPF, incluíndo ingresos computables, gastos deducibles e amortizacións.

Modelo D-100 · Apartado E1 Actividades en estimación directa

+ Ingresos

  • [0178] Outros ingresos (subvencións regularizadas)

Gastos deducibles

  • [0238] Reintegro de subvencións

= Opcións

  • [0169] Criterio de cobramentos e pagamentos (opción)

O método de estimación directa é o método xeral para calcular os rendementos de actividades económicas no IRPF. Baséase nos ingresos e gastos reais da actividade, aplicando as normas do Imposto sobre Sociedades coas especialidades propias do IRPF.

🔵 Normativa: Arts. 28.1, 30 Lei IRPF; art. 30 Regulamento IRPF; arts. 12 a 16 LIS


Modalidades: normal vs. simplificada

Existen dúas variantes. A diferenza principal é o volume de negocio e a forma de calcular certos gastos.

Estimación directa normal Estimación directa simplificada
Cando se aplica Obrigatorio se cifra de negocios > 600.000 €/ano ou se se renuncia á simplificada Voluntaria; para cifra de negocios ≤ 600.000 €/ano
Provisións e gastos difícil xustificación Segundo normas IS 5% do rendemento neto positivo (máx. 2.000 € por actividade)
Levado de contabilidade Contabilidade mercantil axustada ao Código de Comercio (empresarios mercantís) Libros rexistro de ingresos, gastos e bens de investimento
  • Cando se aplica

    Estimación directa normal Obrigatorio se cifra de negocios > 600.000 €/ano ou se se renuncia á simplificada

    Estimación directa simplificada Voluntaria; para cifra de negocios ≤ 600.000 €/ano

  • Provisións e gastos difícil xustificación

    Estimación directa normal Segundo normas IS

    Estimación directa simplificada 5% do rendemento neto positivo (máx. 2.000 € por actividade)

  • Levado de contabilidade

    Estimación directa normal Contabilidade mercantil axustada ao Código de Comercio (empresarios mercantís)

    Estimación directa simplificada Libros rexistro de ingresos, gastos e bens de investimento

A modalidade simplificada é incompatible con aplicar simultaneamente a redución polo exercicio de determinadas actividades económicas (art. 32.2 Lei IRPF). Hai que elixir unha ou outra.

Quen aplica a modalidade simplificada?

  • Actividade non excluída do método de estimación obxectiva.
  • Cifra de negocios do ano anterior ≤ 600.000 euros (sumando todas as actividades do contribuínte).
  • Ningunha actividade do contribuínte está en modalidade normal.
  • No primeiro ano de actividade, aplícase simplificada agás renuncia expresa.

Se en 2024 se iniciou a actividade, a cifra de negocios elévase ao ano para calcular se supera 600.000 €.

Renuncia e exclusión da modalidade simplificada

  • A renuncia débese presentar en decembro do ano anterior (modelo 036/037). Ten efectos mínimos de 3 anos.
  • A exclusión prodúcese automaticamente se a cifra de negocios supera 600.000 €; ten efecto desde o ano seguinte.
  • Tras a renuncia ou exclusión, a modalidade normal aplícase durante un mínimo de 3 anos.

Incompatibilidade entre métodos e modalidades

Se calquera actividade do contribuínte está en modalidade normal, todas as demais tamén deben determinarse en modalidade normal. A incompatibilidade non ten efecto no propio ano de inicio dunha nova actividade en modalidade normal — só a partir do ano seguinte.


Fase 1: Determinación do rendemento neto

Ingresos computables

Inclúense todos os ingresos da actividade:

  • Vendas de produtos e prestacións de servizos
  • Variación de existencias (cando hai aumento de existencias ao final do exercicio, compútase como ingreso)
  • Subvencións vinculadas ao prezo das unidades vendidas
  • Autoconsumo (bens ou servizos da actividade destinados ao uso propio ou cedidos gratuitamente)

Non se inclúe o IVE repercutido, nin as recargas de equivalencia nin as compensacións do réxime especial de agricultura, gandaría e pesca do IVE (agás que o contribuínte estea acollido a ditos réximes, en cuxo caso si computan).

Gastos deducibles

Para ser deducible, un gasto debe estar correlacionado cos ingresos da actividade, estar contabilizado ou rexistrado en libros e ser xustificable.

1. Consumos de explotación

  • Compras de existencias (mercadorías, materias primas): prezo de adquisición, incluíndo transportes, seguros e outros gastos ata poñer os bens dispoñibles para a venda. O IVE deducible non forma parte do prezo.
  • Variación de existencias (só cando hai diminución): existencias iniciais > finais.
  • Outros consumos: elementos incorporables, combustibles, recambios, material de oficina.

2. Gastos de persoal

  • Soldos e salarios de empregados: importe bruto devengado (inclúe retribucións en especie).
  • Seguridade Social a cargo da empresa.
  • Indemnizacións por despedimento (aínda que estean exentas para o traballador).
  • Dietas do persoal (aínda que estean exentas para o perceptor).
  • Contribucións a plans de pensións e sistemas de previsión social dos empregados: deducibles cando se imputan ao traballador.

As retribucións ao cónxuxe ou fillos menores que traballen habitualmente na actividade son deducibles sempre que exista contrato laboral, afiliación á Seguridade Social e a retribución non supere a de mercado. O exceso non é deducible. Estas retribucións tributan como rendementos do traballo para quen as percibe.

3. Arrendamentos e cánones

Alugueres de locais, maquinaria, equipos e cánones por licenzas de uso.

4. Servizos de profesionais independentes

Honorarios de avogados, auditores, notarios, consultores e análogos.

5. Outros servizos exteriores

Gastos de publicidade, seguros, subministracións, comunicacións, reparacións e conservación.

Os gastos de atención a clientes ou provedores son deducibles co límite do 1% do importe neto da cifra de negocios.

6. Tributos fiscalmente deducibles

IBI, IAE e outros tributos locais. Non son deducibles as multas e sancións penais ou administrativas, nin as recargas do período executivo.

7. Gastos financeiros

Intereses de préstamos vinculados á actividade.

8. Amortizacións

As amortizacións son un dos gastos máis relevantes para o autónomo. Son deducibles as que reflicten a depreciación efectiva dos elementos do inmobilizado material e intanxible.

Sistemas de amortización:

Sistema En que consiste
Lineal segundo táboas Aplícase o coeficiente da táboa oficial (o máis habitual)
Porcentaxe constante Coeficiente de táboas × un multiplicador segundo a vida útil
Números díxitos Reparte a amortización de forma decrecente ou crecente
Libre amortización Só para certos supostos: activos novos con creación de emprego, etc.
  • Lineal segundo táboas

    En que consiste Aplícase o coeficiente da táboa oficial (o máis habitual)

  • Porcentaxe constante

    En que consiste Coeficiente de táboas × un multiplicador segundo a vida útil

  • Números díxitos

    En que consiste Reparte a amortización de forma decrecente ou crecente

  • Libre amortización

    En que consiste Só para certos supostos: activos novos con creación de emprego, etc.

Coeficientes lineais máximos máis habituais (táboas IS):

Tipo de elemento Coeficiente máximo Período mínimo
Edificios industriais 3% 68 anos
Edificios comerciais, de servizos e vivendas 2% 100 anos
Instalacións técnicas 12% 18 anos
Maquinaria 12% 18 anos
Equipos informáticos 25% 8 anos
Mobiliario 10% 20 anos
Vehículos de turismo 16% 14 anos
  • Edificios industriais

    Coeficiente máximo 3%

    Período mínimo 68 anos

  • Edificios comerciais, de servizos e vivendas

    Coeficiente máximo 2%

    Período mínimo 100 anos

  • Instalacións técnicas

    Coeficiente máximo 12%

    Período mínimo 18 anos

  • Maquinaria

    Coeficiente máximo 12%

    Período mínimo 18 anos

  • Equipos informáticos

    Coeficiente máximo 25%

    Período mínimo 8 anos

  • Mobiliario

    Coeficiente máximo 10%

    Período mínimo 20 anos

  • Vehículos de turismo

    Coeficiente máximo 16%

    Período mínimo 14 anos

Para os empresarios que non levan contabilidade mercantil (profesionais e empresarios en simplificada), a amortización anótase no libro rexistro de bens de investimento.

9. Perdas por deterioración de créditos (insolvencias)

Son deducibles as perdas por créditos incobrables cando:

  • Transcorreron 6 meses desde o vencemento sen cobrar, ou
  • O debedor está declarado en situación de concurso de acredores.

Para as empresas de reducida dimensión (cifra de negocios < 10 millóns €), ademais pódese deducir unha perda global por deterioración do 1% do saldo de debedores a fin de exercicio (con certas exclusións).

10. Provisións deducibles

  • Modalidade normal: provisións do IS (obrigacións implícitas, custos de contratos onerosos, devolucións de vendas, retribucións baseadas en instrumentos de patrimonio).
  • Modalidade simplificada: en lugar de provisións individualizadas, aplícase o 5% do rendemento neto positivo (diferenza entre ingresos e gastos sen contar esta partida). Límite: 2.000 euros por contribuínte.

Gastos NON deducibles

Concepto Motivo
Retribución de fondos propios (dividendos) Non é gasto empresarial
Multas e sancións penais ou administrativas Expresamente excluídas
Recargas do período executivo Expresamente excluídas
Gastos en paraísos fiscais Non deducibles agás proba de transacción real
Gastos de extinción laboral que excedan de 1.000.000 € por perceptor Exceso non deducible
Achegas a sistemas de previsión social internos (fondos internos) Só son deducibles cando se pagan as prestacións
  • Retribución de fondos propios (dividendos)

    Motivo Non é gasto empresarial

  • Multas e sancións penais ou administrativas

    Motivo Expresamente excluídas

  • Recargas do período executivo

    Motivo Expresamente excluídas

  • Gastos en paraísos fiscais

    Motivo Non deducibles agás proba de transacción real

  • Gastos de extinción laboral que excedan de 1.000.000 € por perceptor

    Motivo Exceso non deducible

  • Achegas a sistemas de previsión social internos (fondos internos)

    Motivo Só son deducibles cando se pagan as prestacións


Incentivos fiscais para empresas de reducida dimensión

Os autónomos cuxa cifra de negocios do exercicio anterior non supere 10 millóns de euros teñen acceso a incentivos adicionais:

Amortización acelerada

  • O coeficiente de amortización lineal máximo multiplícase por 2 para todos os activos novos.
  • Para investimentos en activos novos que xeren emprego, pode existir liberdade de amortización.

Amortización do inmobilizado intanxible

Para as empresas de reducida dimensión, os intanxibles sen vida útil definida (fondo de comercio) amortízanse a un máximo do 150% do coeficiente de táboas.


Achegas do propio empresario ou profesional a mutualidades

🔵 Normativa: Art. 30.2.1ª Lei IRPF Fonte: Manual práctico de Renda 2025 — AEAT, Parte 1, Capítulo 7 (reprodución literal)

Como regra xeral, as achegas a mutualidades de previsión social do empresario ou profesional non constitúen gasto deducible para a determinación do rendemento neto da actividade, dado que estas poden reducir a base impoñible do contribuínte de acordo cos requisitos e límites establecidos para tal efecto.

Non obstante, teñen a consideración de gasto deducible da actividade as cantidades aboadas en virtude de contratos de seguro concertados con mutualidades de previsión social por profesionais non integrados no RETA, cando actúen como alternativas ao réxime especial da Seguridade Social, na parte que teña por obxecto a cobertura de continxencias atendidas polo dito réxime especial, co límite da cota máxima por continxencias comúns que estea establecida en cada exercicio económico.

A referencia á disposición adicional décimo quinta da Lei 30/1995 entenderase realizada á disposición adicional décimo oitava do texto refundido da Lei Xeral da Seguridade Social (Real Decreto Lexislativo 8/2015, do 30 de outubro).

Cota máxima por continxencias comúns en 2025

Os artigos 2 e 4 da Orde PJC/178/2025, do 25 de febreiro (BOE do 26 de febreiro), pola que se desenvolven as normas legais de cotización á Seguridade Social para 2025, establecen os seguintes parámetros:

Cota máxima deducible 2025 16.672,66 € 0,283 × (4.909,50 × 12)
Base máxima de cotización 4.909,50 € / mes
Tipo continxencias comúns 28,30 %

Exceso sobre o límite

Cando as achegas excedan deste límite, o exceso poderá ser obxecto de redución na base impoñible do IRPF, se ben só na parte que teña por obxecto a cobertura das mesmas continxencias que os plans de pensións e cos límites e requisitos que se sinalan no apartado correspondente a «Reducións por achegas e contribucións a sistemas de previsión social» (ver base-liquidable).


Fase 2: Reducións sobre o rendemento neto

Redución por inicio de actividade

Non existe unha redución específica por inicio de actividade en estimación directa. Con todo, no primeiro ano en que o rendemento neto sexa positivo e no seguinte, aplícase unha redución do 20% sobre dito rendemento positivo se a actividade se iniciou con anterioridade a dito período.

Redución por rendementos irregulares (30%)

Se o rendemento neto da actividade se xera nun período superior a 2 anos ou se obtén de forma notoriamente irregular, aplícase unha redución do 30%.

Límite: A base máxima sobre a que se aplica o 30% é de 300.000 euros.

Redución polo exercicio de determinadas actividades económicas

Os autónomos con rendemento neto de actividades económicas inferior a 19.747,50 euros e rendas distintas das da actividade que non superen 6.500 euros poden aplicar unha redución adicional (equivalente á dos traballadores por conta allea).

Esta redución é incompatible co 5% de provisións e gastos de difícil xustificación da modalidade simplificada.


Obrigas formais segundo a modalidade

Obriga Modalidade normal Modalidade simplificada
Contabilidade axustada ao Código de Comercio Si (empresarios mercantís) Non
Libro rexistro de ingresos e gastos Si
Libro rexistro de bens de investimento Si
Libro rexistro de facturas recibidas Si
Libro rexistro de vendas e ingresos Si
  • Contabilidade axustada ao Código de Comercio

    Modalidade normal Si (empresarios mercantís)

    Modalidade simplificada Non

  • Libro rexistro de ingresos e gastos

    Modalidade normal

    Modalidade simplificada Si

  • Libro rexistro de bens de investimento

    Modalidade normal

    Modalidade simplificada Si

  • Libro rexistro de facturas recibidas

    Modalidade normal

    Modalidade simplificada Si

  • Libro rexistro de vendas e ingresos

    Modalidade normal

    Modalidade simplificada Si


Entidades en réxime de atribución de rendas

As comunidades de bens, herdanzas xacentes e sociedades civís que desenvolvan actividades económicas poden aplicar a modalidade simplificada se:

  • Todos os seus socios ou partícipes son persoas físicas.
  • O conxunto da entidade non supera os límites de exclusión.

O rendemento neto determínase a nivel da entidade e logo se atribúe a cada membro segundo a súa porcentaxe de participación. O límite de 2.000 € do 5% de gastos de difícil xustificación aplícase individualmente a cada partícipe.